Sommige veranderingen raken bij organisaties de afdeling HR als eerste, andere juist weer niet. Dat is en was altijd al zo, niets nieuws onder de zon. Dat onze werkwereld verandert is niet zo spectaculair, dat is al zo’n 200 jaar, sinds de industriële revolutie, een normaal patroon. Maar de snelheid waarmee de wijzigingen zich momenteel door de digitalisering voltrekken is wel nieuw, die is ongekend en mind-blowing. Digitale ontwikkeltermijnen worden in waanzinnig tempo korter terwijl het aantal mensen dat betrokken is in eenzelfde tempo drastisch afneemt.

Hierdoor ontstaan er bij veel werkgevers straks allerlei onduidelijkheden en onzekerheden; welke banen blijven? En welke functies verdwijnen er of gaan binnenkort serieus veranderen? Er is een groep werknemers voor wie dergelijke vragen spannend en uitdagend zijn terwijl ze voor anderen juist weer heel beangstigend zijn. Hoewel de eerste veranderingen maatschappelijk eigenlijk pas recent voorzichtig concreet worden begint bij sommige organisaties de eerste stress al wel duidelijk voelbaar te worden. De eersten die binnen organisaties met de gevolgen van die stres in aanraking komen zijn de professionals van HR. De ICT-branche bijt het spits af, daar zijn de eerste ontslagrondes al volop aan de gang en bij een grote bank als ABN Amro kondigde de raad van bestuur tussen 2026 en begin 2028 een ontslagronde van ruim 5.000 werknemers aan. Zonder veel verdere uitleg werd de belangrijkste reden met slechts 2 letters gegeven: AI.

Voorbeeld casus ABN Amro 

De pas aangetreden topvrouw Marguerite Bérard neemt hiermee een risico wat bij haar vorige werkgever waar zij lid was van de Raad van Bestuur, de grootste Franse bank BNP Paribas, niet bestond. In plaats van een risico van 7 weken loondoorbetaling (Frankrijk is dit in Nederland 2 jaar loondoorbetaling en de 10 jaar uitkeringslasten van (straks) de WIA.

Dus stel dat er 1 medewerker is met 75.000, – jaarsalaris (gemiddelde ligt waarschijnlijk hoger) die 2 jaar verzuimt en 10 jaar een WGA-uitkering op basis van 80-100 WGA ontvangt. Dan kan het plaatsje er financieel ongeveer zo uitzien:

  TOTAAL KOSTEN (2 jaar + 10 jaar)

Stel dat 25% van het (55 jaar en ouder) personeel deze afslag neemt dan is het totale maximale risico maar zo een half miljard Euro los van allerlei andere bijkomende kosten. Dus een rekensommetje van jaarlijks ongeveer 375 miljoen besparing aan salariskosten per jaar komt met verrekening van deze doorlopende kosten** niet uit.

** Extra. Er is ook al ‘regulier’ verzuim en WGA-instroom < 10 jaar, daar komen deze kosten nog bij.

De huidige begeleiding is eenzijdig ingericht. Gaat dit straks goed?

ABN Amro en heel veel andere werkgevers koersen dus richting serieus onstuimig vaarwater waar de aanstaande AI-saneringen betreft. Wat is er nu eigenlijk allemaal geregeld om deze ingrijpende operaties te gaan begeleiden?

• De standaard Arbo-verzuimbegeleiding.

Dat is, los van wat mogelijke aanvullende pakketten van dienstverleners bij de meeste werkgevers de standaard. Op zichzelf is dat in vergelijking tot de mogelijke financiële impact die er door ons stelsel nou eenmaal bestaat best mager. Dat is jammer want in de periode die aan een verzuimmelding voorafgaat is er juist heel veel mogelijk. Daarvoor is het nodig dat de werkgever meer mensgerichte dienstverlening gaat inzetten in plaats van het wettelijke verplichte procesmanagement dat door Poortwachter wordt opgelegd. Mensgericht is makkelijk gezegd maar daar komt best het nodige kijken. Wat kan er beter (niet uitputtend)?

• Vooraf meer inzicht in persoonlijke ideeën van werknemers waar het toekomstige mogelijkheden en werkalternatieven betreft.
• Meer mogelijkheden om vooraf een preventieve focus op individueel niveau te kunnen hebben.
• Specialisaties van HR en leidinggevenden om verzuimmeldingen te voorkomen. Extra trainingen, werken in taakdelegatie of op basis van contractuele geheimhouding.
• Het realiseren, inrichten en implementeren van een beleid dat aansluit op de verplichtingen vanuit der Wet verbetering poortwachter.
• Het aanbieden van een systeem op basis waarvan werknemers 100% zeker veilige en anonieme gesprekken met onafhankelijke experts kunnen voeren, etc.

Vooraf meer inzicht in persoonlijke wensen van werknemers

Mooie wensen, maar hoe realiseer je die terwijl alles nog op verzuim en daarna is ingericht? Stel jezelf, of een werknemer, eens de vraag de volgende vraag: ‘wat zou je gaan doen wanneer je deze baan en/of dit werk niet meer zou kunnen doen omdat het over 1 a 2 jaar niet meer bestaat? Dus je baan/werk houdt op te bestaan, wat lijkt je dan een leuk alternatief waar je blij van zou worden?’ Vanwege onze pilotprojecten is het voor ons al heel normaal om die vraag te stellen en 90% van de eerste antwoorden is gemiddeld toch wel ‘ehhhh, geen idee’. In de opzet van de AI-gestuurde inventarisatielijsten en de gesprekstrainingen die Salgai (in opdracht van Verzuimdynamiek en Kompetanse) heeft gebouwd wordt de eerste gedachte aan een alternatief een ‘glinstering’ genoemd. Dat is het eerste waarvan de werknemer als gedacht en/of idee zichtbaar blij wordt. Bij dat allereerste vonkje kunnen de kansen ontstaan waarmee mogelijk het verschil tussen verzuim/arbeidsongeschiktheid en nieuwe inzetbaarheid gemaakt kan worden.

Waarom accepteren werkgevers dit eigenlijk?

Er staan complexe reorganisaties voor de boeg en veel grote werkgevers hebben nu al een torenhoog verzuim. Daar komt bij dat deze trajecten vanwege de enorme financiële risico’s een veel groter risico zijn dan in de rest van Europa. En dan is er niet te vergeten een gigantisch verschil in ‘tijd’: in de meest landen is de pijn qua loondoorbetaling en uitvoeringsverplichtingen gemiddeld een maand of 2! Daarnaast kennen ze daar geen UWV die met sancties kan strooien en toch kijkt bijna iedereen afwachtend naar wat externe partijen zoals de arbodiensten gaan doen. Het lijkt wel alsof werkgevers weigeren om zelf proactief te worden. Alsof ze koste wat het kost in hun klassieke afwachtende rol willen blijven: tja, dat besteden we gewoon uit en dan komt het wel goed hoor. Even voor de goede orde: stel jezelf eens de vraag waaraan arbodiensten en andere dienstverleners het meeste verdienen? Aan veel of juist weinig verzuim?

Afsluiting

We proberen iedereen zo goed als mogelijk te informeren maar laten (uiteraard) niet het achterste van de tong zien. Mocht je naar aanleiding van deze of een andere blog interesse hebben neem dan contact op.

Bedankt voor je tijd en tot de volgende blog.

Hartelijke groet,

Herwin Schrijver,