Dit is deel 3 — het slotdeel — van de serie ‘De drie verzuimgesprekken’. In deel 1 analyseerden we het goede gesprek, in deel 2 het vroege gesprek.

In de eerste twee delen zijn het goede gesprek en het vroege gesprek besproken. De tussenconclusie was helder: de echte winst zit in de volgorde — eerst voorkomen (vroeg gesprek), daarna oplossen (goed gesprek). Maar daarmee zijn we er nog niet.

Want wat doe je als iemand ondanks alles toch uitvalt? En wat doe je als dat verzuim complex wordt, of langdurig? Precies daar voegt het navigatiegesprek iets toe dat het goede gesprek niet kan bieden.

Wat is een navigatiegesprek?

Een navigatiegesprek is een door de werknemer aangevraagd aanvullend gesprek tijdens het verzuim, dat naast de reguliere procedurele verzuimbegeleiding plaatsvindt. Het vervangt niets uit de bestaande verzuimbegeleiding. Het richt zich niet op controle of verplichtingen, maar is puur aanvullend. Kernwoorden: vrijwillig, veilig, luisteren, begrijpen, richting en regie.

In tegenstelling tot het klassieke verzuimgesprek staat niet de vraag “wat kun je nog wel en wanneer kun je weer werken?” centraal, maar: “wat speelt er echt en welke richting past daarbij?”

Kenmerken van een navigatiegesprek

Werknemer heeft de regie. De medewerker bepaalt wat er besproken wordt en wat er eventueel wordt teruggekoppeld.

Veilige en vrije setting. Het gesprek vindt plaats buiten het formele kader van het verzuimdossier, met ruimte voor openheid en zonder directe consequenties.

Waardevrij luisteren centraal. De gesprekspartner — vaak een onafhankelijke Time-Out coach — oordeelt niet, maar helpt om onderliggende thema’s en patronen zichtbaar te maken.

De echte oorzaak achterhalen. De Time-Out coach probeert te achterhalen of de opgegeven verzuimreden ook daadwerkelijk de echte reden is. Zo kan worden voorkomen dat er sprake is van een verzuimbegeleiding die niet aansluit op de werkelijke oorzaak.

Focus op richting, niet op oplossing. Het gesprek verkent mogelijke toekomstscenario’s — de zogenaamde ‘glinstermomenten’. Is er een alternatief waarvan de werknemer blij wordt, waarvan de ogen gaan glinsteren? Dat ontdekken kan de medewerker helpen om zelf alternatieve keuzes te formuleren, in plaats van blijvend te sturen op re-integratie in een doodlopende weg.

Alle drie op een rij

Na drie blogs zetten we de gespreksvarianten nog één keer onder elkaar. Drie instrumenten, drie fases, drie doelen.

1. Het vroege gesprek (Time-Out)

Fase: vóór verzuim | Karakter: preventief, vrijwillig

• Initiatief: meestal de werknemer, maar ook de leidinggevende kan starten
• Gesprekspartner: niet per se de leidinggevende
• Belang: primair bij de medewerker
• Doel: voorkomen, vertragen, begrijpen, bijsturen

Sterk: veiligheid en openheid. Zwak: sterke afhankelijkheid van een ondersteunend Time-Out beleid dat organisaties nog niet kennen.

2. Het goede gesprek (klassiek verzuimgesprek)

Fase: bij start verzuim | Karakter: verplicht, sturend, procedureel

• Initiatief: leidinggevende
• Gesprekspartner: hiërarchisch
• Belangen: gemengd (mens + organisatie)
• Doel: inzetbaarheid en terugkeer

Sterk: duidelijkheid en structuur. Zwak: beperkte openheid, meerdere belangen hinderen een echte dialoog.

3. Navigatiegesprekken (Verzuimdynamiek)

Fase: tijdens (complex en/of langdurig) verzuim | Karakter: vrijwillig, onderzoekend, richtinggevend, reflectief

• Initiatief: de werknemer (kan verschuiven naar leidinggevende)
• Gesprekspartner: meer gelijkwaardig, soms met derde partij
• Belang: verschuift van controle naar ontwikkeling
• Doel: koers bepalen in plaats van alleen terugkeerplannen

Sterk: doorbreekt het ‘afvinken’ van Poortwachter en geeft meer ruimte aan de werknemer voor betekenis, zelfsturing en zelfregie. Zwak: vraagt een ondersteunend beleid, veiligheid en geschoolde gespreksvaardigheden.

Tot slot

We proberen iedereen zo goed als mogelijk te informeren maar laten — uiteraard — niet het achterste van de tong zien. We hebben de gesprekken uitgelegd, maar lang niet alle kwesties besproken. Hoe ga je bijvoorbeeld om met het medisch geheim of privacy? Bijzonder eigenlijk: die aspecten spelen bij Time-Out zonder verzuim en registratie opeens wél een rol, terwijl ze bij het goede gesprek tijdens het verzuim blijkbaar geen probleem zijn.

Mocht je naar aanleiding van deze of een andere blog interesse hebben, stuur me dan een mailtje via info@verzuimdynamiek.nl.

Bedankt voor je tijd en tot de volgende blog.

Hartelijke groet,

Herwin Schrijver

Verzuimdynamiek B.V.